Ujmowanie przedmiotów cz. 20

Pomiędzy warstwami dzieła literackiego istnieje organiczny związek, tworzą one organiczną całość. O ile dzieło literackie jest wartościowym dziełem sztuki, każda z jego warstw zawiera w stanie potencjalnym specyficzne wartości estetyczne, a wartości estetyczne wszystkich warstw wytwarzają szczególną harmonię polifoniczną estetycznych jakości całego dzieła. nagłośnienie eventowe Od dzieła literackiego odróżnia Roman Ingarden jego poszczególne konkretyzacje, które […]
Kategoria: Estetyka

Ujmowanie przedmiotów cz. 19

Ale myśli te dawno minęły, dawno przestały istnieć, a o „Panu Tadeuszu” skłonni jesteśmy powiedzieć, że istnieje po dzień dzisiejszy. Może więc „Pan Tadeusz” to zespoły myśli i innych przeżyć czytelników tego dzieła? W tym wypadku „Panów Tadeuszy” i to bardzo różnorodnych byłoby ogromnie wiele, bo wielokrotnie to dzieło czytano, a przeżycia rozmaitych czytelników (lub […]
Kategoria: Estetyka

Ujmowanie przedmiotów cz. 18

I znowu potwierdza się pogląd, że w doznaniu estetycznym przedmiot występuje jako wyposażony w pewne walory estetyczne, ale ilość i rodzaj tych walorów, które dochodzą do świadomości doznającego, zależą nie tylko od obiektywnych właściwości przedmiotu, ale również od przebiegu i rodzaju percepcji. Ale również nastawienie na przedmiot odtworzony wzbogacić może doznanie estetyczne. Takie nastawienie przy […]
Kategoria: Estetyka

Ujmowanie przedmiotów cz. 17

Punkt widzenia, z którego się ogląda dzieło sztuki, kolejność przeżyć percepcyjnych, ich czas trwania, powtórzenie niektórych z nich itd. odgrywają także w percepcji imaginatywnej dużą rolę. Również odróżnienie statycznych i dynamicznych dzieł i sposobu ich percepcji zachowuje swą ważność i na tym terenie, ale przy imaginatywnej percepcji istnieją nowe źródła wpływa odbiorcy na ukształtowanie się […]
Kategoria: Estetyka

Ujmowanie przedmiotów cz. 16

Nie jest przy tym rzeczą istotną, czy wierzymy, że słyszane właśnie np. głosy ptaków są wydawane przez ptaki, czy też zręcznie naśladowane. Bo nawet wierząc w autentyczność szmerów i dźwięków, nie wierzymy w istnienie świata, w którym się rozlegają. Przedmioty rzeczywiste, które uważamy za źródło dźwięków i szmerów, a więc ludzi, telefony itp. Ujmujemy jako […]
Kategoria: Estetyka

Ujmowanie przedmiotów cz. 15

Przedmioty odtworzone charakteryzuje więc — w odróżnieniu od przedmiotów imaginatywnych — iż są one ujęte przez nas jako realne składniki przestrzenno-czasowego świata, w którym niegdyś istniały lub jeszcze istnieją i w którym my żyjemy, przy czym obojętną jest rzeczą, czy ujęcia te są obiektywne i słuszne. Wystarczy zresztą, byśmy umiejscowiły przedmioty odtworzone jako rzeczywiście istniejące […]
Kategoria: Estetyka

Ujmowanie przedmiotów cz. 14

Swoistość przedmiotu imaginatywnego uwydatni się jeszcze wyraźniej, gdy wyjaśnimy sobie bliżej pojęcie przedmiotu odtworzonego. O ile chodzi o przedmioty odtworzone, do których zmierza nasza intencja przy oglądaniu portretów, fotografii, tygodników filmowych, filmów naukowych itp. jakiekolwiek wyjaśnienia są zbędne. Są nimi oczywiście osoby, rzeczy portretowane, fotografowane itd. Przedmioty te bowiem są obecnie lub były ongiś przedmiotami […]
Kategoria: Estetyka

Ujmowanie przedmiotów cz. 13

Absurdalne byłoby twierdzenie, że Hamlet zobaczył wówczas ducha swego ojca, gdy sąsiad mój zjadł trzeci z rzędu cukierek. Tak więc jak przedmioty imaginatywne nie pozostają w stosunkach przestrzennych do otaczającego nas rzeczywistego świata — nie łączą ich również stosunki czasowe ze zdarzeniami tego świata. Przedmioty imaginatywne nie są więc ani w naszym czasie ani w […]
Kategoria: Estetyka

Ujmowanie przedmiotów cz. 12

Dowodem tego, iż pomiędzy przedmiotami imaginatywnymi a światem przestrzennym, w którym przebywamy, odczuwamy przepaść jest również fakt, iż dąży się niekiedy świadomie i przy pomocy specjalnych środków do usunięcia tej przepaści, czyli do zniszczenia naszego mniej lub więcej uświadomionego poczucia granic obu światów. Jako przykłady przytoczyć można pozbawione fundamentów figury woskowe w panoramach i panoramy […]
Kategoria: Estetyka

Ujmowanie przedmiotów cz. 11

To samo dotyczy przedmiotów imaginatywnych, występujących pojedynczo. Jako przykład niech nam służy rzeźba młodzieńca w biegu. Widzimy wyraźnie, iż młodzieniec ten zdąża w pewnym określonym kierunku, do pewnego określonego celu, a któż z nas umiejscowi ten cel w świecie przestrzennym, który nas otacza? Absurdalne byłoby twierdzenie, że zdąża on np. do drzwi, przy których sprzedają […]
Kategoria: Estetyka